17 sierpnia 2018

Blogi » Marta Kazana

Fakty oraz mity o wypaleniu zawodowym, prawdziwej choroby zawodowej XXI wieku

Fakty oraz mity o wypaleniu zawodowym, prawdziwej choroby zawodowej XXI wieku

W dzisiejszych, aktywnych i szybko dziejących się czasach wypalenie zawodowe spotyka wielu pracowników, na każdym szczeblu działania. Definiuje się je zwykle jako jedną z możliwych odpowiedzi jednostki na chroniczny stres związany z pracą zawodową. Jest to zespół objawów, który składa się na stan fizycznego, emocjonalnego i duchowego wyczerpania. Osoba dotknięta tym problemem, która wcześniej była w pełni zaangażowana w pracę i entuzjastycznie do niej nastawiona, stopniowo traci energię, zapał, zdrowie i motywację, by wykonywać swoje obowiązki.


Według teorii Christiny Maslach, wybitnego psychologa motywacyjnego, na zespół wypalenia zawodowego składają się trzy grupy objawów, które występują jednocześnie i na każdym etapie procesu. Wraz z rozwojem wypalenia zawodowego zwiększa się ich nasilenie i częstotliwość. Objawy początkowo odnoszą się do funkcjonowania w pracy, jednak później stopniowo ogarniają pozostałe obszary życia. Objawy te to: wyczerpanie psychofizyczne (zmęczenie, kłopoty ze snem, bóle głowy, przeziębienia, zaburzenia gastryczne), depersonalizacja (schematyczne traktowanie innych, dystansowanie się do emocji i potrzeb innych, cynizm, wycofanie z życia społecznego) i obniżona samoocena (utrata poczucia kontroli nad pracą i własnym życiem, brak satysfakcji z wyników pracy, poczucie krzywdy i winy, lęk przed przyszłością.


Stres w pracy nasilać mogą różne czynniki, które zwykle dzieli się na trzy grupy. Przeanalizujmy je, wyciągając wnioski dla siebie.

  • Do grupy czynników osobistych, czyli indywidualnych predyspozycji danej osoby, zaliczyć można perfekcjonizm, brak umiejętności radzenia sobie ze stresem i emocjami, idealizowanie pracy, brak dystansu do obowiązków służbowych, branie na siebie zbyt dużo zadań, złe zarządzanie czasem i priorytetami, stawianie sobie nierealnych celów i wymagań oraz skłonność do poświęcania się.

  • Wśród czynników organizacyjnych, które można określić jako charakter wykonywanej pracy, wymienia się niedostosowanie czasu i środków do zadań, przeciążenie obowiązkami, nadmierna biurokratyzacja, brak możliwości uczestniczenia w podejmowaniu decyzji, monotonna, nudna praca, brak perspektywy awansu i rozwoju, zbyt niskie zarobki w stosunku do wykonywanej pracy.

  • Trzecią grupę stanowią czynniki interpersonalne, czyli relacje między międzyludzkie, takie jak: charakter kontaktów z klientami cechujący się dużym obciążeniem emocjonalnym, konflikty w zespole, brak wsparcia, brak istotnych informacji zwrotnych i doceniania ze strony przełożonych, nasilona rywalizacja i mobbing.


Niwelowanie rozwijających się symptomów wypalenia zawodowego jest znacznie trudniejsze niż profilaktyka, dlatego należy starać się minimalizować czynniki, które potencjalnie mogą je wywołać. Menedżer powinien umieć dostrzec objawy wypalenia u pracownika, a kiedy tylko je rozpozna, podjąć działania zaradcze. Przełożony musi także pomóc pracownikowi uporać się z objawami wypalenia.


Rozpoznanie problemu może nie być łatwe, szczególnie w początkowych stadiach procesu. Objawy zespołu wypalenia zawodowego mogą nie być wówczas zbyt nasilone i widoczne, a pracownik, który czuje, że ma problem, bagatelizuje symptomy albo stara się je ukryć i zmusza się do jeszcze bardziej wytężonej pracy. Często zdarza się, że pracodawcy nie chcą dostrzec problemu i zrzucają winę na trudny charakter pracownika, lenistwo lub brak predyspozycji.


Tymczasem to właśnie przełożeni mogą podjąć konkretne działania, które pomogą pracownikowi uporać się z wypaleniem. Dobre skutki może przynieść np. redukcja ilości lub zmiana charakteru obowiązków i dopasowanie ich do charakteru pracownika, doskonalenie umiejętności zarządzania czasem i ustalania priorytetów czy pomoc w odpoczynku (np.  zapewnienie mu dłuższego urlopu, niekontaktowanie się z nim w weekendy). Pracodawca może również zaproponować wypalonemu pracownikowi spotkanie z profesjonalnym coachem lub fachową pomoc psychologiczną.

X Polecamy artykuł:
Rynek transportowy w Polsce

Menedżer, który chce pomóc podwładnemu przezwyciężyć wypalenie zawodowe, nie może poprzestać na niwelowaniu objawów. Powinien on także zastanowić się nad przyczynami, które doprowadziły pracownika do stanu wyczerpania. Odpowiedzi i rozwiązań warto poszukać podczas szczerej rozmowy z pracownikiem na temat jego problemów i przyszłości zawodowej. Dopiero po zapoznaniu się z problemem z perspektywy podwładnego, zidentyfikowaniu powodów wypalenia i jego objawów, można podjąć odpowiednie środki zaradcze i wprowadzić pożądane zmiany w organizacji jego pracy lub nawet w całej firmie.


***

Marta Kazana, ekspert HR oraz zarządzania zasobami ludzkimi. Od kilkunastu lat, jako top manager realizuje projekty związane z rozwojem kompetencyjnym kadry, dla wielu uznanych firm i międzynarodowych organizacji.



Podaj adres email

Wprowadź treść komentarza

 
Arsped Sp. z o. o. 2009-2018 Wszelkie prawa zastrzeżone
Zapoznaj się z polityką prywatności oraz zasadami przetwarzania danych osobowych×