17 października 2017

Blogi » Marta Kazana

Fakty oraz mity o wypaleniu zawodowym, prawdziwej choroby zawodowej XXI wieku

Fakty oraz mity o wypaleniu zawodowym, prawdziwej choroby zawodowej XXI wieku

W dzisiejszych, aktywnych i szybko dziejących się czasach wypalenie zawodowe spotyka wielu pracowników, na każdym szczeblu działania. Definiuje się je zwykle jako jedną z możliwych odpowiedzi jednostki na chroniczny stres związany z pracą zawodową. Jest to zespół objawów, który składa się na stan fizycznego, emocjonalnego i duchowego wyczerpania. Osoba dotknięta tym problemem, która wcześniej była w pełni zaangażowana w pracę i entuzjastycznie do niej nastawiona, stopniowo traci energię, zapał, zdrowie i motywację, by wykonywać swoje obowiązki.


Według teorii Christiny Maslach, wybitnego psychologa motywacyjnego, na zespół wypalenia zawodowego składają się trzy grupy objawów, które występują jednocześnie i na każdym etapie procesu. Wraz z rozwojem wypalenia zawodowego zwiększa się ich nasilenie i częstotliwość. Objawy początkowo odnoszą się do funkcjonowania w pracy, jednak później stopniowo ogarniają pozostałe obszary życia. Objawy te to: wyczerpanie psychofizyczne (zmęczenie, kłopoty ze snem, bóle głowy, przeziębienia, zaburzenia gastryczne), depersonalizacja (schematyczne traktowanie innych, dystansowanie się do emocji i potrzeb innych, cynizm, wycofanie z życia społecznego) i obniżona samoocena (utrata poczucia kontroli nad pracą i własnym życiem, brak satysfakcji z wyników pracy, poczucie krzywdy i winy, lęk przed przyszłością.


Stres w pracy nasilać mogą różne czynniki, które zwykle dzieli się na trzy grupy. Przeanalizujmy je, wyciągając wnioski dla siebie.

  • Do grupy czynników osobistych, czyli indywidualnych predyspozycji danej osoby, zaliczyć można perfekcjonizm, brak umiejętności radzenia sobie ze stresem i emocjami, idealizowanie pracy, brak dystansu do obowiązków służbowych, branie na siebie zbyt dużo zadań, złe zarządzanie czasem i priorytetami, stawianie sobie nierealnych celów i wymagań oraz skłonność do poświęcania się.

  • Wśród czynników organizacyjnych, które można określić jako charakter wykonywanej pracy, wymienia się niedostosowanie czasu i środków do zadań, przeciążenie obowiązkami, nadmierna biurokratyzacja, brak możliwości uczestniczenia w podejmowaniu decyzji, monotonna, nudna praca, brak perspektywy awansu i rozwoju, zbyt niskie zarobki w stosunku do wykonywanej pracy.

  • Trzecią grupę stanowią czynniki interpersonalne, czyli relacje między międzyludzkie, takie jak: charakter kontaktów z klientami cechujący się dużym obciążeniem emocjonalnym, konflikty w zespole, brak wsparcia, brak istotnych informacji zwrotnych i doceniania ze strony przełożonych, nasilona rywalizacja i mobbing.


Niwelowanie rozwijających się symptomów wypalenia zawodowego jest znacznie trudniejsze niż profilaktyka, dlatego należy starać się minimalizować czynniki, które potencjalnie mogą je wywołać. Menedżer powinien umieć dostrzec objawy wypalenia u pracownika, a kiedy tylko je rozpozna, podjąć działania zaradcze. Przełożony musi także pomóc pracownikowi uporać się z objawami wypalenia.


Rozpoznanie problemu może nie być łatwe, szczególnie w początkowych stadiach procesu. Objawy zespołu wypalenia zawodowego mogą nie być wówczas zbyt nasilone i widoczne, a pracownik, który czuje, że ma problem, bagatelizuje symptomy albo stara się je ukryć i zmusza się do jeszcze bardziej wytężonej pracy. Często zdarza się, że pracodawcy nie chcą dostrzec problemu i zrzucają winę na trudny charakter pracownika, lenistwo lub brak predyspozycji.


Tymczasem to właśnie przełożeni mogą podjąć konkretne działania, które pomogą pracownikowi uporać się z wypaleniem. Dobre skutki może przynieść np. redukcja ilości lub zmiana charakteru obowiązków i dopasowanie ich do charakteru pracownika, doskonalenie umiejętności zarządzania czasem i ustalania priorytetów czy pomoc w odpoczynku (np.  zapewnienie mu dłuższego urlopu, niekontaktowanie się z nim w weekendy). Pracodawca może również zaproponować wypalonemu pracownikowi spotkanie z profesjonalnym coachem lub fachową pomoc psychologiczną.


Menedżer, który chce pomóc podwładnemu przezwyciężyć wypalenie zawodowe, nie może poprzestać na niwelowaniu objawów. Powinien on także zastanowić się nad przyczynami, które doprowadziły pracownika do stanu wyczerpania. Odpowiedzi i rozwiązań warto poszukać podczas szczerej rozmowy z pracownikiem na temat jego problemów i przyszłości zawodowej. Dopiero po zapoznaniu się z problemem z perspektywy podwładnego, zidentyfikowaniu powodów wypalenia i jego objawów, można podjąć odpowiednie środki zaradcze i wprowadzić pożądane zmiany w organizacji jego pracy lub nawet w całej firmie.


***

Marta Kazana, ekspert HR oraz zarządzania zasobami ludzkimi. Od kilkunastu lat, jako top manager realizuje projekty związane z rozwojem kompetencyjnym kadry, dla wielu uznanych firm i międzynarodowych organizacji.



Podaj adres email

Wprowadź treść komentarza

 
Arsped Sp. z o. o. 2009-2017 Wszelkie prawa zastrzeżone
Zapoznaj się z polityką prywatności×